Silicone, TPE hay ABS: chất liệu đồ chơi nào hợp với ai

Hai món đồ chơi nhìn giống hệt nhau, cùng hình dáng, cùng màu, giá chênh nhau ba lần. Khác biệt gần như luôn nằm ở chất liệu — và chất liệu quyết định một chuyện quan trọng hơn cảm giác: món đó có rửa sạch được thật hay không.

Khái niệm cần nắm trước: xốp và không xốp

Mọi thứ trong bài này quy về một câu hỏi duy nhất: bề mặt vật liệu có lỗ li ti hay không.

Vật liệu không xốp (silicone đặc, thuỷ tinh, thép không gỉ, nhựa ABS) có bề mặt liền. Vi khuẩn, nấm và dịch cơ thể nằm trên bề mặt, rửa là đi.

Vật liệu xốp (TPE, TPR, jelly, PVC mềm, da giả) có vô số lỗ nhỏ mắt thường không thấy. Dịch và vi sinh vật chui vào trong. Rửa xà phòng làm sạch phần nhìn thấy, phần bên trong ở lại.

Đây không phải lý thuyết. Một nghiên cứu đăng trên Sexually Transmitted Infections (2014) lấy mẫu đồ chơi trước và sau khi làm sạch: trên đồ chơi bằng nhựa dẻo xốp, ADN của virus HPV vẫn còn phát hiện được sau khi đã rửa — kể cả sau 24 giờ. Trên đồ chơi silicone, tỷ lệ còn sót thấp hơn hẳn.

Hệ quả thực tế rất gọn: đồ xốp thì dùng một mình hoặc bọc bao cao su, và coi nó là hàng tiêu hao có hạn dùng. Đồ không xốp thì mới nói chuyện tiệt trùng được.

Từng chất liệu một

Silicone y tế (platinum-cure)

Loại tốt nhất cho đa số người, và cũng là loại đắt nhất trong nhóm mềm.

• Không xốp. Luộc được, ngâm dung dịch khử khuẩn được (với món không có động cơ).
• Chịu nhiệt, không phai màu, không có mùi nhựa.
• Trung tính với cơ thể — là chất liệu dùng cho ống dẫn lưu y tế và núm vú bình sữa.
• Kỵ gel gốc silicone. Dùng gel gốc nước. Lý do đã nói kỹ trong bài chọn gel bôi trơn.

Một lưu ý về nhãn: "silicone" trên bao bì hàng giá rẻ nhiều khi là hỗn hợp silicone pha TPE. Dấu hiệu nhận biết thô sơ nhưng hiệu quả — silicone thật không bao giờ dính tay và không đổi cảm giác theo thời gian; hàng pha sau vài tháng sẽ hơi nhớt dù đã rửa sạch.

TPE / TPR / jelly

Nhựa nhiệt dẻo. Đây là chất liệu của phần lớn hàng giá mềm: âm đạo giả, dương vật giả mềm, vòng đeo.

• Xốp. Không tiệt trùng được, chỉ rửa được.
• Mềm và co giãn tốt hơn silicone cùng độ cứng — đây là lý do nó tồn tại.
• Rẻ hơn nhiều.
• Hút mùi, ngả màu, theo thời gian thì "chảy" và dính.
• Không luộc được, không chịu nhiệt.

TPE không phải chất liệu xấu — nó là chất liệu có điều kiện sử dụng. Điều kiện đó là: bọc bao cao su nếu dùng chung hoặc đưa vào trong, rửa và phơi thật khô sau mỗi lần, và thay mới khi bề mặt bắt đầu dính hoặc đổi màu. Coi nó như bàn chải đánh răng, không phải như nồi inox.

Nhựa ABS cứng

Nhựa cứng bóng, thường thấy ở thân máy rung, trứng rung, hàng dạng que.

• Không xốp, rửa sạch dễ, không giữ mùi.
• Rẻ, truyền rung tốt hơn silicone — cùng một mô-tơ, vỏ ABS cho cảm giác mạnh hơn vỏ silicone dày.
• Cứng, nên không hợp với mọi mục đích sử dụng.
• Hợp với mọi loại gel.

Thuỷ tinh borosilicate và thép không gỉ

• Không xốp tuyệt đối. Luộc được, khử khuẩn thoải mái, dùng được cả đời.
• Giữ nhiệt — ngâm nước ấm hoặc nước mát trước khi dùng là một cách chơi riêng.
• Hợp mọi loại gel.
• Nặng và cứng. Thuỷ tinh phải là loại borosilicate đúc đặc, không phải thuỷ tinh thường; nứt mẻ thì bỏ ngay, không dùng cố.

Bảng tra nhanh

Chất liệu	Xốp?	Tiệt trùng	Gel dùng được	Tuổi thọ
Silicone y tế	Không	Luộc / khử khuẩn	Gốc nước	Nhiều năm
TPE / TPR / jelly	Có	Không được	Gốc nước	Vài tháng – 1 năm
Nhựa ABS	Không	Lau khử khuẩn	Mọi loại	Theo tuổi mô-tơ
Thuỷ tinh	Không	Luộc / khử khuẩn	Mọi loại	Rất lâu
Thép không gỉ	Không	Luộc / khử khuẩn	Mọi loại	Rất lâu

Lưu ý: mọi món có mô-tơ hoặc pin đều không luộc được, kể cả khi vỏ là silicone. Với hàng có điện, "tiệt trùng" nghĩa là lau bằng khăn ẩm và dung dịch chuyên dụng, không phải ngâm.

Chuyện phụ gia hoá dẻo

Nhựa mềm muốn mềm thì phải có chất hoá dẻo. Ở nhóm PVC mềm ("jelly" đời cũ), chất đó thường là phthalate.

Liên minh châu Âu đã hạn chế một số phthalate (DEHP, DBP, BBP) trong đồ chơi trẻ em và đồ dùng cho trẻ theo quy định REACH. Nhưng đồ chơi người lớn ở phần lớn thị trường không nằm trong nhóm hàng bị quản lý đó — nó rơi vào khoảng trống pháp lý. Một khảo sát của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Đan Mạch trên các sản phẩm bán trên thị trường đã tìm thấy phthalate ở hàm lượng cao trong nhiều mẫu.

Cách xử lý thực tế, không cần hoảng:

• Món nào nặng mùi nhựa khi mở hộp thì trả lại hoặc bỏ. Mùi đó là chất hoá dẻo bay hơi.
• Tránh hàng "jelly" trong suốt, mềm nhũn, rẻ bất thường, không ghi chất liệu.
• Nếu vẫn muốn dùng món TPE, bọc bao cao su — rào chắn đó giải quyết cùng lúc cả chuyện phụ gia lẫn chuyện lỗ xốp.

Ba mẹo phân biệt tại nhà

1. Thử dính. Lau khô, để yên vài ngày trong túi kín. Silicone thật vẫn khô ráo; TPE sẽ hơi nhờn.
2. Thử bẻ. Bóp và vặn nhẹ. Silicone đàn hồi về đúng hình, không để lại vết trắng; TPE hay để lại nếp mờ chỗ gấp.
3. Không thử lửa. Trên mạng có mẹo đốt cạnh vật để phân biệt. Đừng — nhựa cháy sinh khí độc, và bạn làm hỏng món đồ để biết một thứ có thể suy ra bằng hai cách trên.

Vậy chọn gì

• Mua món đầu tiên, ngân sách hạn chế → ABS hoặc silicone loại nhỏ. Đừng mua TPE cỡ lớn chỉ vì rẻ.
• Dùng lâu dài, một người → silicone y tế.
• Dùng chung với bạn tình → bắt buộc không xốp, và vẫn nên bọc bao. Chi tiết ở bài đồ chơi dùng chung hai người.
• Muốn mua một lần dùng mãi → thuỷ tinh hoặc thép.
• Đưa vào hậu môn → không xốp, và bắt buộc có đế loe. Lý do ở bài người mới chọn món đầu tiên.

Còn cách vệ sinh cụ thể cho từng chất liệu thì nằm riêng ở bài vệ sinh và bảo quản đồ chơi.

---

Nguồn tham khảo

• Anderson TA, Schick V, Herbenick D, Dodge B, Fortenberry JD. A study of human papillomavirus on vaginally inserted sex toys, before and after cleaning, among women who have sex with women and men. Sexually Transmitted Infections. 2014;90(7):529–531.
• Quy định REACH của EU (Phụ lục XVII) về hạn chế phthalate trong đồ chơi và đồ dùng cho trẻ em.
• Danish EPA (Miljøstyrelsen), khảo sát và đánh giá sức khoẻ đối với hoá chất trong sản phẩm tình dục.

Bài viết mang tính thông tin, không thay thế tư vấn y tế. Nếu bạn bị kích ứng, ngứa hoặc đau sau khi dùng một sản phẩm, hãy ngừng dùng và đi khám.